Candide

Foilsíodh Candide, ou l'Optimisme den chéad uair in 1759, agus tá sé ar cheann de na haoirí fealsúnacha is cáiliúla agus is buaine i litríocht na hEorpa. Faoi bhrat scéil eachtraíochta atá mear, áiféiseach agus dorcha greannmhar, tugann Voltaire dúshlán don dóchas meitifisiciúil - go háirithe don tuairim gur ar an dóigh is fearr is féidir a bhíonn gach ní sa saol is fearr dá bhféadfadh a bheith ann. Is é an Máistir Pangloss a chuireann an teagasc sin i láthair do Candide óg neamhurchóideach; ach ní fada go gcuireann an saol féin an fhealsúnacht faoi thriail. Cogadh, crith talún, géarleanúint, sclábhaíocht, saint, feall agus cruálacht - tagann tubaiste i ndiaidh tubaiste, agus gach ceann acu ag baint tuilleadh den chinnteacht shimplí lenar tógadh Candide.

Agus é ar thóir Cunegonde, an bhean a bhfuil grá aige di, tugtar Candide ar aistear dochreidte trí thíortha agus ilchríocha, ó Westphalia agus Liospóin go Meiriceá Theas, El Dorado agus Constantinople. Casann sé le ríthe agus sclábhaithe, fealsúna agus lucht creidimh, saighdiúirí agus foghlaithe, daoine atá báite i rachmas agus daoine atá cloíte ag an ainnise. Trí na heachtraí seo go léir, nochtann Voltaire an bhearna idir teoiricí móra an duine agus réaltacht gharbh na beatha. Déanann sé aoir ar an gcogadh, ar an uasaicme, ar an bhforéigean coilíneach, ar an bhfoirceadal dall, ar an bhfuarchráifeacht agus ar an gclaonadh atá sa duine míniú compordach a chur ar fhulaingt daoine eile.

Ní thugann Candide freagra simplí ar na ceisteanna a ardaíonn sé. Ní leor dóchas dosháraithe Pangloss, ach ní ghlacann Candide go hiomlán ach oiread le duairceas Martin. De réir mar a théann an scéal ar aghaidh, tagann sé ar thuiscint níos praiticiúla ar an saol: nach leor tuairimíocht agus argóint gan deireadh, agus gur san obair, sa fhreagracht agus sa ghníomh fónta a d'fhéadfadh an duine teacht ar bhealach chun maireachtáil go fiúntach. Sa smaoineamh deiridh - gur gá dúinn 'ár ngairdín a shaothrú' - tagann aoir an leabhair agus a eagna le chéile. Gonta, géar, greannmhar agus corraitheach, is saothar é Candide a chuireann ceisteanna bunúsacha faoin olc, faoin sonas, faoin tsaoirse agus faoin gcaoi ar cheart dúinn ár saol a chaitheamh.