Toraman

Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın aile kavramını öne aldığı romanlardan biri... Kişilik özellikleri gayet net çizgilerle belirlenmiş az sayıda karakterle dönemin toplumsal yaralarına parmak basan, ahlak ve namus kavramlarını insani içgüdü ve hırslarla çarpıştırarak olayların üzerine giden Gürpınar, sıkça değindiği bir toplumsal problem olan “birden fazla evlilik” ve “evlilik dışı ilişkiler” konularında yaratıcılığının sınırlarını zorluyor.
“Bazen dünyayı kendi hissimize göre tefsir eder, meyânımızın ruhumuza aksettirdiği hayalatı hakikat sanırız. Nefse aldanış aldanmaların en fenasıdır.”
“Büyük yalanlara inanmadıkça insaniyet için yaşamak kabil olabilir mi?”
“Dünyada iki müthiş şey vardır: Aşk ve kadın. Bütün öteki fenalıklar, cinayetler bunlardan müteferri’dir; her din erkek için meşruunun gayri suretle bir kadına takarrübü haram etmiştir. Fakat bu memnuiyeti dinleyen yar mı? Mümkün olmayan bir şeyi kim emrederse etsin beyhudedir, çünkü tabiat her şeye galiptir.”
“İnsan denilen mahlukun eline biraz kudret ve nüfuz geçerse kendini tabiattan kuvvetli zanneder; yemediği herze bırakmaz. Bu haddini bilmezlikten dolayı çabuk hurdahaş olur.”