Το Μετέωρο Βήμα στη Μικρασία 1919–1922

Η Μι­κρα­σι­α­τι­κή Εκ­στρα­τεία απο­τε­λεί αναμ­φι­σβή­τη­τα το πλέ­ον φι­λό­δο­ξο εγ­χεί­ρη­μα στη νε­ο­ελ­λη­νι­κή Ιστο­ρία, εγ­χεί­ρη­μα που κα­τέρ­ρευ­σε με πα­τα­γώ­δη απο­τυ­χία, εδα­φι­κό ακρω­τη­ρι­α­σμό, εκα­τόμ­βη θυ­μά­των, προ­σφυ­γο­ποί­η­ση 1.000.000 και πλέ­ον αν­θρώ­πων. Η απο­τυ­χία όμως του όλου εγ­χει­ρή­μα­τος οφεί­λε­ται μό­νο στη δυ­σκο­λία του ή και στις εσω­τε­ρι­κές αντι­θέ­σεις ενός πο­λι­τι­κά, κοι­νω­νι­κά και γε­ω­γρα­φι­κά δι­αι­ρε­μέ­νου έθνους; Οι αντι­θέ­σεις αυτές προ­έ­κυ­ψαν μό­νο από ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τι­κούς λό­γους ή πρω­τί­στως από τον φό­βο των κα­τοί­κων της Πα­λαι­άς Ελ­λά­δας για τυ­χόν με­τα­τό­πι­ση του κέ­ντρου βά­ρους της λή­ψης των απο­φά­σε­ων στις Νέ­ες Χώ­ρες; Μια πιο συ­νε­τή πο­λι­τι­κή θα είχε εξα­σφα­λί­σει την απρό­σκο­πτη πα­ρα­μο­νή του μι­κρα­σι­α­τι­κού ελ­λη­νι­σμού στις πα­τρο­γο­νι­κές του εστί­ες ή πο­λύ πε­ρισ­σό­τε­ρο την προ­σάρ­τη­ση της Θρά­κης, Ανα­το­λι­κής και Δυ­τι­κής;

Μα­κριά από μα­νι­χα­ϊ­στι­κές προ­σεγ­γί­σεις πε­ρί προ­δο­τών-πα­τρι­ω­τών και θε­ω­ρί­ες συ­νω­μο­σί­ας κα­τά του ανά­δελ­φου έθνους, θα δού­με τις βα­σι­κές αιτί­ες που οδή­γη­σαν στην έναρ­ξη αλ­λά και στη συ­νέ­χι­ση της Μι­κρα­σι­α­τι­κής Εκ­στρα­τεί­ας –και μά­λι­στα με με­γα­λύ­τε­ρη έντα­ση– από τους αρ­χι­κούς επι­κρι­τές της όταν αυτοί ήλ­θαν στην εξου­σία, ενέρ­γεια που δεν πρέ­πει να απο­δο­θεί σε συ­νή­θη αθέ­τη­ση προ­ε­κλο­γι­κών υπο­σχέ­σε­ων. Ο συγ­γρα­φέ­ας κα­τα­δει­κνύει επί­σης μια αντί­φα­ση που θε­ω­ρεί ότι επι­κρα­τεί σε με­γά­λη με­ρί­δα του επι­στη­μο­νι­κού κό­σμου: επι­κρο­τεί­ται η ιδι­αί­τε­ρα πα­ρά­τολ­μη (έως το 1917) από­φα­ση για τη συμ­με­το­χή της Ελ­λά­δας στον Α’ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο, ενώ κα­τα­κρί­νε­ται η δι­εκ­δί­κη­ση της πε­ρι­ο­χής της Σμύρ­νης –του μο­να­δι­κού στα­θε­ρού ανταλ­λάγ­μα­τος που προ­σφέρ­θη­κε για τη συμ­με­το­χή αυτή– ενώ εμ­φα­νί­ζε­ται ως αυτο­νό­η­τη η προ­σάρ­τη­ση της Θρά­κης, μο­λο­νό­τι αυτή έπε­ται χρο­νο­λο­γι­κά. Τέ­λος, ανα­δει­κνύει την έμ­με­ση σύν­δε­ση της Μι­κρα­σι­α­τι­κής Κα­τα­στρο­φής με τις άλ­λες δύο με­γά­λες τρα­γω­δί­ες της σύγ­χρο­νης ελ­λη­νι­κής ιστο­ρί­ας, το Κυ­πρι­α­κό και τον Εμ­φύ­λιο.