An Íliad

I gcroílár chogadh fada na Traí, tosaíonn An Íliad le fearg Aichilléis mhic Pheiléis, an laoch is treise i measc na nAcaeach. Nuair a thiteann sé amach le hAgamemnón, rí na bhfear, de dheasca masla a bhain lena onóir, tarraingítear slua na nAcaeach isteach i ngéarchéim a chuireann a misneach, a ndílseacht agus a ndóchas i mbaol. As an bhfearg sin eascraíonn sraith imeachtaí a athraíonn cúrsa an chogaidh féin, ag bogadh ó bhua go tubaiste, agus ó dhóchas go léirscrios.

De réir mar a leanann an cogadh ar aghaidh ar mhachairí Thraí, nochtar domhan ina bhfuil laochas agus bás fite fuaite lena chéile. Seasann Aichilléas, Heachtar, Agamemnón, Priam agus laochra eile i gcroílár troda ina bhfuil onóir níos luachmhaire ná an saol féin. Ag an am céanna, tá na déithe - Iúpatar, Aitéine, Apalló agus Iúnó ina measc - ag idirghabháil i ngach casadh den scéal, ag spreagadh, ag cosaint nó ag scriosadh de réir a gcuid mianta féin, sa chaoi go mbíonn cinniúint an duine daonna faoi scáth cumhachta níos airde.

Ach ní scéal cogaidh amháin í An Íliad. Is léargas domhain í ar nádúr an duine féin i measc an fhoréigin: ar fhearg a chailleann smacht, ar onóir a bhristear agus a éilítear ar ais, agus ar an ngrá a mhaireann fiú i ndiaidh an bháis. I ngrá Aichilléis do Phatroclas, i ndílseacht Heachtair dá chathair agus dá theaghlach, agus i ngníomh trócaire Phriam agus é ag dul i ngleic lena namhaid mar athair briste, nochtar croí an tsaothair seo mar thragóid dhaonna uilíoch.

Leis an bhfilíocht shaibhir, an rithim eipiciúil agus an scéalaíocht chumhachtach atá inti, tugann An Íliad léargas neamhbhásmhar ar shaol ina mbíonn an glóir is airde agus an brón is doimhne suite taobh le taobh. Seasann sí fós mar cheann de mhórshaothair shíoraí na litríochta domhanda, saothar a leanann de bheith ag múnlú tuiscint an duine ar chogadh, ar onóir agus ar chinniúint.