Alienisten

Brasilianske Machado de Assis står i dag fram som ei av dei mest særmerkte stemmene i verdslitteraturen – einforfattar som med lågmælt ironi og skarpt blikk trengjer inn i menneskesinnet.


I Alienisten og andre noveller møter vi einforfattarskap i rørsle, frå det tilsynelatande enkle og elegante til det djupt tvitydige og urovekkjande. Her glir realisme over i det absurde, og skarp samfunnssatire står side om side med finstemte studiar av sjølvbedrag, makt og lengt. Gjennom små forteljingar om spegling og sjølvbedrag, kjærleik og ambisjon, teiknar han eitbilete av mennesket som både latterleg og tragisk, alltid på randen mellom fornuft og vanvidd.


Tittelnovella Alienisten har einsærskild plass i forfattarskapen. Med sin satiriske presisjon og sin leik med fornuft og galskap gjer ho narr av både vitskapen og makta, og peikar samstundes mot den psykologiske modernismen som seinare skulle kome til å dominere europeisk litteratur. Gjennom den eksentriske legen Bacamarte stiller Machadoeit spørsmål som enno er ubehageleg aktuelt: Kven har rett til å definere kven som er normal?


Lenge var Machado lite lesenutanfor Brasil, men i dag blir han rekna som einføregangsfigur for den psykologiske modernismen. Med uføreseielegforteljarstil og stor innlevingsevne, skriv han fram mennesket som motseiingsfylt, sårbart og skremmandegjenkjenneleg.


Machado de Assis (1839–1908)vaks opp i fattige kår i Rio de Janeirosom etterkomar av slavar. Sjølvlærdarbeidde han som typograf ogkorrekturlesar før han byrja å skrive.


Etter kvart blei han Brasils fremsteforfattar og grunnla Det brasilianskelitteraturakademiet, der han varpresident livet ut. Machado var sværtproduktiv, med ni romanar og over


200 noveller, i tillegg til poesi og eistor mengdnyskapande journalistikk.


Dei både lette og djuptborandetekstane hans har vunne ein sentralplass i verdslitteraturen, der Machadostår som einforløpar til storleikarsom Franz Kafka og Jorge Luis Borges.