Publisher Description

Okres zawarty w przedziale czasowym 1900–1939 w historii muzyki nie jest jednolity pod względem stylistycznym, na co wskazuje tytuł książki, akcentujący znaczenie przemian, jakie się dokonały w myśleniu kompozytorskim i przejściu od ustalonych norm klasyczno-romantycznych do nowych założeń techniki kompozytorskiej. Podstawą bardziej szczegółowej periodyzacji tego okresu stały się przede wszystkim kryteria muzyczne (podział na kierunki muzyczno-estetyczne i pokolenia kompozytorów), ale też pozamuzyczne (ważne wydarzenia historyczne wpływające głównie na działalność instytucji muzycznych).

Struktura pracy wynika z przemian zachodzących w muzyce na osi czasu, które wyznaczają podział na części i rozdziały. Trzy z nich zostały poświęcone omówieniu życia muzycznego i twórczości kompozytorów Młodej Polski (1900–1918). W rozdziale I została przedstawiona kultura muzyczna w głównych miastach na ziemiach polskich – Warszawie, Lwowie i Krakowie. Zakończenie tego rozdziału dotyczy życia muzycznego w latach pierwszej wojny światowej. Rozdział II obejmuje problemy twórczości muzycznej kompozytorów polskich związane z rozwojem europejskiego modernizmu na przełomie XIX i XX wieku. Kierunek ten zrodził się z opozycji do XIX-wiecznego pozytywizmu i rozprzestrzeniał na wszystkie kraje Europy i wszystkie rodzaje sztuki. W Polsce jego odpowiednikiem stał się termin „Młoda Polska” na wzór analogicznych nazw w innych krajach jak Młoda Francja, Młode Niemcy, Młoda Austria czy Młoda Skandynawia. Ta rodzima odmiana modernizmu ukształtowała nową świadomość artystyczną przeformułowującą dotychczasowy system wartości. W muzyce polskiej początków XX stulecia zarysował się jednak konflikt pomiędzy starszym pokoleniem twórców, kontynuujących tradycje klasyczno-romantyczne i pozytywistyczną estetykę, a nieliczną grupą młodych kompozytorów określanych muzyczną Młodą Polską. Miano to zrosło się wprawdzie w historii muzyki tylko z członkami Spółki Nakładowej Młodych Kompozytorów Polskich (Grzegorz Fitelberg, Karol Szymanowski, Ludomir Różycki, Apolinary Szeluta), ale krąg ten został w pracy poszerzony o Mieczysława Karłowicza i Eugeniusza Morawskiego. Również inni kompozytorzy – Henryk Melcer, Henryk Opieński, Zdzisław Jachimecki – w niektórych przynajmniej utworach dołączają do grona młodopolan. W odróżnieniu od starszego pokolenia, uznającego pozytywistyczne założenia „służby narodowej” za podstawowy cel sztuki, młodzi kompozytorzy skłaniali się ku estetyce modernizmu, ku hasłom autonomii sztuki i nawiązywali do stylu szkoły nowoniemieckiej uchodzącej wówczas w środowisku polskim, ale też austriacko-niemieckim, za „muzykę przyszłości”.

Wewnętrzna cezura, jaką stanowi rok 1914 (wybuch I wojny światowej), oznacza wprawdzie istotne zmiany w życiu muzycznym Polski, jednak z punktu widzenia techniki kompozytorskiej dotyczy głównie rozwoju stylu indywidualnego Karola Szymanowskiego (rozdział III).

Rozdziały IV i V dotyczą okresu II Rzeczypospolitej (1919–1939). Rozdział IV, poświęcony kulturze muzycznej niepodległej Polski, stanowi kontynuację tematyki poruszanej w rozdziale I. Z kolei rozdział V został poświęcony nurtującej ówczesne środowisko muzyczne idei narodowości w sztuce.

Istotny przełom w historii muzyki polskiej zachodzi pod koniec lat 20., kiedy kształtujący się po I wojnie światowej w muzyce europejskiej neoklasycyzm staje się przedmiotem szerszych zainteresowań młodego pokolenia kompozytorów. Właśnie ta cezura wyznaczyła w książce niniejszej podział na dwie części. Druga część „Neoklasycyzm” w muzyce polskiej XX wieku wykracza chronologicznie poza okres międzywojenny. Nurt ten, zaznaczający się w muzyce polskiej około połowy lat dwudziestych, rozwijał się dalej w latach drugiej wojny światowej oraz w okresie powojennym do około 1956 roku. 

Jeśli w pierwszej części pracy uwaga była skierowana na twórców i pojedyncze dzieła, to w rozdziałach poświęconych neoklasycyzmowi podjęto z jednej strony próbę kodyfikacji norm języka muzycznego na przykładach twórczości kompozytorów polskich, a z drugiej próbę rekonstrukcji estetyki tego kierunku na podstawie artykułów prasowych i rozpraw pióra krytyków, kompozytorów i teoretyków.

Cykl wydawniczy „Historia Muzyki Polskiej” składa się z 12 tomów omawiających kolejne epoki historii muzyki: średniowiecze, renesans, barok, klasycyzm, romantyzm, okres między romantyzmem a współczesnością i współczesność. Wszystkie książki wchodzące w skład cyklu, zostały napisane przez wybitnych muzykologów, znawców okresów, którym poświęcili swoje prace.

GENRE
Arts & Entertainment
RELEASED
2015
August 31
LANGUAGE
PL
Polish
LENGTH
903
Pages
PUBLISHER
NCK - Narodowe Centrum Kultury
SIZE
60.4
MB