Zemsta

Gdzieś około 1828 roku 35-letni Aleksander hrabia Fredro postanowił się ożenić. Jego wybranką została Zofia Jabłonowska, która w posagu wniosła zamek Kamieniec w Odrzykoniu koło Krosna na Podkarpaciu. Fredro zajął się przeglądaniem dokumentów związanych z posagiem i odkrył w nich akta dotyczącej go sprawy sądowej z XVII wieku. Spór toczyli wówczas dwaj szlachcice - Piotr Firlej i Jan Skotnicki. Firlej zajmował zamek dolny, zaś słynny z pieniactwa Skotnicki – górny. Wojewoda Firlej nie lubił Skotnickiego i dokuczał mu jak mógł. Napastowany rewanżował się, kierując rynny na dolny zamek. Wojewoda z kolei niszczył zalewające go rynny. Zatargowi położył kres dopiero ślub syna jednego i córki drugiego.

To nasunęło hrabiemu Fredrze pomysł na sztukę, którą zatytułował „Zemsta na wrogu”. I pod takim tytułem dzieło zostało wystawione w 1834 roku we Lwowie, w zaborze austriackim. Kiedy dziesięć lat później sztuka trafiła na deski teatrów warszawskich, carska cenzura natychmiast zakwestionowała tytuł. Nakazała zmienić go na „Zemsta o mur graniczny”, z czego została sama „Zemsta”, w której w dowód miłości Papkin ma dostarczyć Klarze potwora z odległych lądów – krokodyla, a z wolą nieba zawsze się zgadzać trzeba.